Compliance – kogo obejmują regulacje prawne?

26 Feb

Przepływy pieniędzy pochodzących z nielegalnych źródeł mogą szkodzić integralności, stabilności i wiarygodności sektora finansowego oraz stanowić zagrożenie dla rynku wewnętrznego Unii, jak również rozwoju międzynarodowego. Pranie pieniędzy, finansowanie terroryzmu i przestępczości zorganizowanej nadal stanowią poważny problem, którym należy się zająć na szczeblu Unii.

Oprócz dalszego rozwijania instrumentów prawnokarnych niezbędne są ukierunkowane i proporcjonalne działania zapobiegające wykorzystaniu systemu finansowego do prania pieniędzy i finansowania terroryzmu, które to działania mogą przynieść komplementarne wyniki.

DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2015/849

z dnia 20 maja 2015 r.

Czy na pewno możesz ufać swoim partnerom biznesowym?

Oszustwa gospodarcze w dzisiejszym świecie biznesu są coraz to bardziej wyrafinowane, perfidne, trudne do wykrycia i udowodnienia. Tradycyjne techniki sprawdzania zawodzą. Pojedyncze informacje tracą na znaczeniu. Nie dają pełnego obrazu przez co nie są wystarczająco skuteczne.

Przeciwdziałając próbom wyłudzeń, oszustw i szeroko rozumianych fraudów, trzeba spojrzeć szerzej, wykorzystać dostępne narzędzia, powiązać pojedyncze informacje w spójną całość, a na koniec poddać je dokładnej analizie.

CO POLSKIE FIRMY MAJĄ NA SUMIENIU?

Przedsiębiorcy stają się zarówno ofiarami, jak i sprawcami nadużyć. W Polsce wśród najczęściej popełnianych przestępstw gospodarczych wymienia się sprzeniewierzenie aktywów i nadużycia w obszarze zakupów. Nie obca jest nam korupcja, przekupstwo, cyberprzestępczość i nadużycia księgowe, a lista wydłuża się o unikanie płacenia podatków, wyłudzanie kredytów, pożyczek bankowych i odszkodowań z tytułu ubezpieczenia.

Do najcięższych przestępstw zalicza się w pierwszej kolejności pranie brudnych pieniędzy, czy współpracę z firmami i osobami z list sankcyjnych i ostrzegawczych. Powiązanymi z organizacjami terrorystycznymi. Szczególnie narażone są podmioty działające globalnie. Wiedza o ich zagranicznych partnerach handlowych jest kluczem do bezpiecznej współpracy i uniknięcia przykrych konsekwencji.

Oszustwa gospodarcze zagrażają wszystkim bez wyjątków, bankowcom, drobnym przedsiębiorcom jak również dużym korporacjom.

FIRMY NIE RADZĄ SOBIE Z PROBLEMEM

Według raportu PwC „Global Economic Crime Survey 2014”, ¼ przedsiębiorców w Polsce określa, że w wyniku oszustw gospodarczych poniosło straty finansowe sięgające od 150 tys. do 300 tys. zł. To dwa razy więcej niż średnia światowa! Jednocześnie aż 19 proc. firm na naszym rynku, czyli niemal o 1/3 więcej niż na świecie, odnotowało straty w wysokości między 3 a 15 mln zł.

Blisko 50% odnotowanych globalnie przestępstw gospodarczych, w ostatnich dwóch latach, popełniono w branży finansowej. Wcale nie lepiej wygląda to w branży przemysłowej, telekomunikacyjnej czy ubezpieczeniowej.

Właśnie w tych sektorach zrodziła się potrzeba powołania specjalnych komórek compliance i przeciwdziałających oszustwom i wyłudzeniom. Te stoją na straży legalności prowadzonych działań i przestrzegania obowiązujących w organizacji norm.

Ich zadaniem jest m.in. zapobieganie praniu brudnych pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Weryfikują poszczególne osoby, firmy, jak i całe grupy kapitałowe pod kątem ich obecności na listach sankcyjnych, ostrzegawczych oraz listach osób eksponowanych politycznie (PEP). Ponadto, zarządzają obiegiem informacji poufnych, chronią dane osobowe, zapobiegają konfliktowi interesów.

Dbając o zgodność zawieranych umów z prawem, ściśle współdziałają z kancelariami prawnymi. W efekcie ich działalność pozwala aby firma funkcjonowała sprawnie, zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi i ustaleniami wewnętrznymi.

REGULACJE PRAWNE

Obowiązkiem prawnie regulowanym, szczegółowej weryfikacji klienta i jego otoczenia objętych jest większość instytucji finansowych. Banki, fundusze inwestycyjne, także te powiernicze, emerytalne, zakłady ubezpieczeń, towarzystwa emerytalne, domy maklerskie. Prócz tego kasyna. Pośrednicy w obrocie nieruchomościami, a także dilerzy kamieni i metali szlachetnych. Prawnicy, notariusze i księgowi oraz inni niezależni specjaliści prawni przygotowujący bądź przeprowadzający transakcje w imieniu klienta. Polegające na kupnie i sprzedaży, zarządzający jego środkami, rachunkami, funduszami i instrumentami finansowymi. Ponad to firmy zajmujące się fuzjami i przejęciami. Większość korporacji działających globalnie wprowadziło szereg regulacji wewnętrznych gwarantujących dobre praktyki i zgodność z ogólnie przyjętymi normami.

Dogłębnie wszystkie instytucje objęte obowiązkiem weryfikacji klienta oraz ich obowiązki definiuje rekomendacja FATF, oraz dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu. Za tym idą regulacje wewnętrzne poszczególnych państw i grupy państw, w tym przede wszystkim G20 lub OECD, oraz zwyczajowe prawo wynikające z chęci zabezpieczenia się przed ryzykiem reputacyjnym, kredytowym, strategicznym i operacyjnym. Duże znaczenie mają tutaj także kwestie etyczne w biznesie, przeciwdziałanie łamaniu praw człowieka, ale też zabezpieczenie przed ryzykiem niewypłacalności klienta czy wspieranie ekologii. Poza wspomnianą dyrektywą unijną, duże znaczenie ma regulacja Foreign Corrupt Practices Act narzuca oddziałom, filiom i spółkom zależnym od spółek amerykańskich stosowanie się do procedur antykorupcyjnych oraz mogących wpłynąć na reputację firmy. Mimo, że regulacja wprowadzona została w Stanach Zjednoczonych, odnosi się do działań podmiotów z całego świata.

KONSEKWENCJE

Skutkiem niestosowania się do regulacji poza własnymi stratami są kary finansowe dla podmiotu oraz te indywidualne, dla pracowników. Odebranie koncesji, przywilejów, pozwoleń czy ograniczenia działalności. Ponad to współpraca z niesprawdzonym kontrahentem naraża organizację na konsekwencję kryzysu i ryzyko reputacyjne, operacyjne czy strategiczne. To w prostej linii wpływa na wynik finansowy podmiotu np. poprzez spadek cen akcji na giełdzie papierów wartościowych. W przypadku firm działających w branży przejęć i fuzji nawiązanie współpracy z nierzetelnym kontrahentem pociąga za sobą ryzyko inwestycyjne. Co przekłada się na negatywne wyniki finansowe z transakcji w przypadku niedostatecznej weryfikacji podmiotu. Firmy prawnicze i doradcze ponoszą wszelkie straty wynikające z opinii i ekspertyz wystawionych na podstawie niedostatecznych lub niewiarygodnych danych.

JAK ZATEM  ZWALCZAĆ ZAGROŻENIE?

Podstawą jest zabezpieczenie firmy przed ryzykiem współpracy z niebezpiecznymi podmiotami. Przede wszystkim należy dokładnie prześwietlić potencjalnych partnerów biznesowych i monitorować obecnych. W pierwszym kroku powinniśmy jednoznacznie zidentyfikować firmę, potwierdzić jej autentyczność, profil działalności, posiadane aktywa, osoby zarządzające, a także sprawdzić zgodność przekazywanych przez firmę dokumentów z danymi rejestrowymi. Istotne będą również jej powiązania kapitałowe, osobowe oraz zasięg i skład globalnej struktury firmy. Struktura kapitałowa, spółka zależna, spółka matka i spółka córka. Te informacje, w połączeniu z rzeczywistymi beneficjentami pozwolą określić wiarygodność spółki oraz źródła jej finansowania. Następnie powinniśmy sprawdzić samą firmę, osoby zarządzające, właścicieli, jak również podmioty powiązane pod kątem ich obecności na listach sankcyjnych, ostrzegawczych, listach PEP i innych rejestrach lokalnych regulatorów. Dopełnieniem weryfikacji będzie sprawdzenie negatywnych informacji na temat firmy w światowych mediach, najlepiej z uwzględnieniem tytułów lokalnych. Ten zestaw działań zgodny jest ogólnoświatowymi rekomendacjami co do należytej staranności w procesie badania partnera biznesowego. Co za tym idzie, zapewnia najlepszy możliwy obraz ryzyka idącego za współpracą z danym podmiotem.

Ważne również aby wszystkie działania były precyzyjnie dokumentowane na potrzeby ewentualnego audytu.

Potrzebnych działań jest ogrom. Na szczęście istnieją już na rynku narzędzia (takie jak  D&B Onboard od Bisnode), które pozwalają w jednym miejscu przeprowadzić te złożone działania szybko, kompleksowo z zachowaniem pełnej dokumentacji. Narzędzie pozwala dokładnie prześwietlać kontrahentów w oparciu o największą w świecie bazę danych zawierającą ponad 245 milionów firm z 200 krajów, wraz z ich powiązaniami, co pozwala na całościowy podgląd drzewa kapitałowego i identyfikację końcowego właściciela badanego podmiotu.

Sama platforma D&B Onboard pozwala zweryfikować pod różnym kątem bieżących i przyszłych klientów, dostawców jak i pośredników oraz uczestników dostaw. Dostarcza informacji pozwalających jak zabezpieczyć firmę przed ryzykownymi partnerami. Ponad to zapewnia łatwy dostęp do informacji o osobach powiązanych z firmą oraz innych podmiotach powiązanych kapitałowo, w celu zidentyfikowania konfliktu interesów lub ryzyka korupcji. Informacja o beneficjentach rzeczywistych, pozwala wskazać kraje o podwyższonych ryzyku korupcji. Zapewnia dostęp do informacji o osobach z grup PEP, a także podmiotach znajdujących się na listach ostrzegawczych i sankcyjnych. Co ważne, platforma może być używana jednocześnie przez różne działy w organizacji. Co gwarantuje efektywne zorganizowanie procesu, z oszczędnością zasobów ludzkich i wymiany informacji wewnątrz firmy. Pozwala także na kontrolę procesów w przypadku kontroli wewnętrznej, zewnętrznej, audytu oraz bieżącej kontroli procesów weryfikacji.

Tomasz Starzyk

Bisnode Polska