Artykuły Smart Data Raporty

Split payment - co to jest i na czym polega?

03 lis 2020

Split payment - co to jest i na czym polega?

Coraz większa luka podatkowa w VAT skłoniła rządy wielu państw do wprowadzenia skutecznych narzędzi, które zagwarantują stabilność wpływów z tytułu podatku od towarów i usług. Należy do nich mechanizm podzielonej płatności, czyli split payment, obowiązujący m.in. w Turcji, Czechach, Włoszech oraz w Polsce. Przeczytaj, by dowiedzieć się, czym jest split payment i jak wygląda w praktyce.

Split payment - co to jest?

Tym terminem określany jest mechanizm podzielonej płatności, stosowany wyłącznie w transakcjach B2B. Płatność za nabyty towar lub usługę zostaje rozdzielona na dwa rachunki bankowe. Na specjalny rachunek VAT trafia wyodrębniona z należności kwota podatku VAT. Pozostała suma, czyli wartość netto kwoty początkowej dokonuje się na rachunek bankowy sprzedawcy lub inną drogą. Podstawą prawną split payment jest ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów z 1 sierpnia 2017 roku.

Mechanizm podzielonej płatności funkcjonuje w zakresie dobrowolnym od 1 lipca 2018 roku. Od 1 listopada 2019 roku jego charakter uległ zmianie na obowiązkowy. Split payment dotyczy wyłącznie zapłaty za faktury, dotyczące towarów i usług, które zostały zawarte w załączniku 15 znowelizowanej ustawy o VAT.

Split payment - dla kogo?

Kto korzysta z mechanizmu podzielonej płatności? Każdy nabywca, który otrzyma fakturę, zawierającą wyodrębnioną kwotę podatku. Nie musi przy tym dokonywać dwóch przelewów i rozdzielać płatności. Wystarczy, że skorzysta z dedykowanego komunikatu przelewu w swoim banku i wskaże numer faktury, NIP dostawcy, kwotę netto oraz VAT.

Na mocy art. 108b ust. 2 split payment jest obowiązkowe dla tych podatników, którzy płacą za faktury, dotyczące towarów i usług wyszczególnionych w załączniku 15 do ustawy o VAT w sytuacji, gdy minimalna kwota należności to 15 000 PLN. Zgodnie z art. 106e ust. 1 18a ustawy o VAT sprzedawca towarów i usług z wymienionego wcześniej załącznika zobowiązany jest do wystawienia faktury z adnotacją “mechanizm podzielonej płatności”. Split payment nie znajduje zastosowania w przypadku transakcji B2C, czyli pomiędzy firmą a osobą prywatną.

Mechanizm podzielonej płatności - rachunek VAT

Aby mechanizm podzielonej płatności mógł działać sprawnie, niezbędne są specjalne rachunki VAT, prowadzone przez banki lub SKOK-i. Otwarcie takiego rachunku nie wymaga dodatkowej umowy z klientem. Stworzone z myślą o podatnikach VAT rachunki zakładane są i prowadzone w myśl neutralności finansowej, co oznacza, że opłaty za przelewy oraz inne koszty, związane z posiadaniem rachunku nie przewyższają opłat, obowiązujących w przypadku tradycyjnych przelewów. Taka różnica mogłaby bowiem skutecznie zniechęcać podatników do korzystania ze split payment.

Co istotne, specjalny rachunek VAT nie może służyć do obsługi innych wpłat niż te dedykowane rozliczeniom split payment. Mówi o tym art. 62b ust. 2 ustawy Prawo bankowe. Jakie środki mogą tam trafiać? Przede wszystkim te, które odpowiadają kwocie podatku VAT z tytułu nabycia lub zwrotu towarów oraz usług, wpłacanych na konto przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu, ale nie tylko.

Na specjalny rachunek VAT można również wpłacać środki pochodzące z wpłat składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne do ZUS oraz tych na rachunek urzędu skarbowego, z tytułu podatku akcyzowego, VAT, PIT, CIT i należności celnych.

Split payment w szczegółach

Co jeszcze warto wiedzieć o mechanizmie podzielonej płatności? Split payment znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy nabywca towaru lub usługi zostaje objęty podlegającym odliczeniu podatkiem.

Dodatkowo, mechanizm ten dotyczy także płatności dokonywanej przed dostawą towarów lub wykonaniem usług, jeśli nabywca otrzymał wcześniej fakturę z odpowiednią adnotacją. Zapłaty w ramach split payment można dokonywać wyłącznie w polskiej walucie. Urząd skarbowy nie posiada dostępu do specjalnych rachunków VAT podatników i nie może samodzielnie dysponować zgromadzonymi na nich środkami.

Zgodnie z art. 108a ust. 1d znowelizowanej ustawy o VAT mechanizm podzielonej płatności nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy rozliczenie ma formę kompensaty. Sprzedawca nie ma wówczas obowiązku dodawania odpowiedniej adnotacji na wystawianej fakturze.

Mechanizm podzielonej płatności - korzyści dla podatników

Nietrudno się domyślić, że split payment ma niekorzystny wpływ na płynność finansową podatników, którzy mogą wypłacać zgromadzone na specjalnym rachunku VAT środki wyłącznie w celu zrealizowania płatności VAT do US lub na rachunek VAT dostawcy. Mogą także użyć ich, by dokonać zwrotu wynikającej z korekty kwoty VAT.

Split payment wiąże się jednak z pewnymi korzyściami dla podatników. W przypadku gdy kwota podatku zostanie w całości opłacona ze specjalnego rachunku VAT we wcześniejszym niż wymagany terminie, wysokość podatku zostaje obniżona, przy wykorzystaniu wzoru uwzględniającego stopę referencyjną NBP, kwotę zobowiązania i termin płatności.

Wybierając mechanizm podzielonej płatności można też liczyć na brak solidarnej odpowiedzialności, wynikającej z działu Xa ustawy o VAT. Nie obowiązują również nakładane na podatnika sankcje VAT do kwoty wynikającej z otrzymanej faktury, która została zapłacona przy wykorzystaniu split payment.

Split payment a przyspieszony zwrot VAT

Jeśli podatnik złoży do US nie tylko deklarację podatkową, ale też wniosek o zwrot nadwyżki podatku na specjalny rachunek VAT, urząd ma 25 dni na dokonanie zwrotu podatku od towarów i usług. Termin ten nie może ulec wydłużeniu. To kolejna korzyść, wynikająca ze stosowania mechanizmu split payment.

Warto też wspomnieć o braku podwyższonych odsetek od zaległości w VAT. Zgodnie z art. 108c ust. 2 ustawy o VAT, jeśli kwota naliczonego podatku wynika z faktur, których 95% opłacono stosując mechanizm podzielonej płatności, nie obowiązują podwyższone stawki odsetek za zwłokę w odniesieniu do zaległości w podatku VAT. Przepis ten nie ma jednak zastosowania wówczas, gdy kwota zaległości podatkowej przewyższa dwukrotność naliczonego podatku.

Zwrot zgromadzonych na rachunku VAT środków - jak go uzyskać?

Zgromadzone na specjalnym rachunku VAT środki służą do opłacania podatków. Można jednak dokonać ich przelewu na firmowy rachunek podatnika. Aby to zrobić należy złożyć odpowiedni wniosek, z określeniem kwoty, która miałaby zostać zwrócona. Po weryfikacji złożonego wniosku zostaje wydane postanowienie przez Naczelnika US.

Podatnik otrzymuje je w ciągu 60 dni od daty złożenia dokumentu. Szanse na uzyskanie zgody na przelew środków są jednak małe, jeśli organy podatkowe mają podstawy do przypuszczeń, iż podatnik nie wywiąże się z zobowiązań podatkowych lub gdy ma trwałe problemy z ich uiszczaniem. Naczelnik US może wydać negatywną decyzję także wtedy, gdy podatnik zbywa majątek. Takie działania mogą bowiem utrudnić, a w niektórych przypadkach nawet uniemożliwić egzekucję zobowiązania.

Likwidacja odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym

Wraz z wprowadzeniem mechanizmu split payment doszło do likwidacji odwrotnego obciążenia w obrocie krajowym. O co chodzi?

Jeszcze nie tak dawno ciężar zapłaty podatku VAT przenoszony był na nabywcę towarów i usług wyszczególnionych w 11 i 14 załączniku ustawy o VAT, którzy byli zobowiązani do rozliczenia podatku należnego. Obecnie oba załączniki zostały usunięte z ustawy, a mechanizm odwrotnego obciążenia przestał obowiązywać. Jego miejsce zajął mechanizm podzielonej płatności.

Split payment niesie za sobą wiele korzyści dla podatników, jednak wiąże się także z pewnymi wyzwaniami, do których z pewnością należy zaliczyć kompensaty, korekty faktury czy zajęcia komornicze, stanowiące zaburzenia mechanizmu. Split payment stanowi nie tylko narzędzie, służące uszczelnieniu systemu podatkowego, ale też sposób na ochronę przedsiębiorców przed wciągnięciem w tzw. karuzelę podatkową.

 

Zapisz sie do newslettera Bisnode!

Otrzymuj na bieżąco nasze opracowania, raporty i analizy.

Zapisz się!

Dowiedz się więcej o naszej współpracy z D&B

Zobacz na czym polega unikalna wartość Bisnode na polskim i międzynarodowym rynku
Dowiedz się więcej